Het gezondheids- en veiligheidsteam van de markt heeft te maken met twee zeer belangrijke zaken: ten eerste bewegen het publiek en de vorkheftrucks in dezelfde ruimte en ten tweede zijn de heftrucks niet in eigendom van de markt, maar van de marktkoopmannen.

Op de hele markt is een strikt veiligheidsbeleid van kracht. Zo zijn er speciale voetpaden en geldt er voor vorkheftrucks in de overdekte ruimtes een snelheidslimiet van 8 km/h en van 16 km/h op het buitenterrein. Chauffeurs mogen alleen op het terrein rijden met een geldig rijbewijs, een geldig vorkheftruck trainingscertifi caat en een vergunning om ter plaatse te rijden. Ook moeten ze reflecterende veiligheidsvesten dragen en wordt van de marktkoopmannen of chauffeurs verwacht dat ze documenten kunnen overleggen waaruit blijkt dat de vorkheftrucks goed onderhouden zijn. Een team van 16 marktagenten houdt toezicht op de naleving van deze voorschriften die continue bijgesteld kunnen worden aan de hand van de risico-inventarisatie en evaluaties.

“Momenteel hanteren we het systeem waarbij chauffeurs strafpunten krijgen bij overtredingen en bij drie strafpunten raakt een chauffeur zijn vergunning kwijt, hij krijgt een waarschuwingsperiode en moet opnieuw examen doen waar hij uiteraard voor moet slagen,” legt een woordvoerder van de markt uit. “Maar omdat hij opnieuw examen kan doen tijdens de waarschuwingsperiode heeft de straf weinig waarde als afschrik middel. Daarom zullen we dit jaar een ander puntensysteem doorvoeren. De strafpunten van zowel de heftruckchauffeur als de marktkoopmannen blijven tussen de één en drie jaar staan, afhankelijk van de ernst van de overtreding. Chauffeurs die de snelheidslimiet overschrijden, worden een maand lang op non-actief gesteld en moeten een test doen voordat ze weer op de markt mogen rijden, de vorkheftruck wordt ook een week uit de roulatie gehaald. Dit middel schrikt af en legt de verantwoordelijkheid bij de chauffeur en de marktkoopmannen.”

Het gezondheids- en veiligheidsteam van de markt heeft te maken met twee zeer belangrijke zaken: ten eerste bewegen het publiek en de vorkheftrucks in dezelfde ruimte en ten tweede zijn de heftrucks niet in eigendom van de markt, maar van de marktkoopmannen.e

Voldoende tijd investeren om voor een veilige werkomgeving te zorgen is niet alleen gewenst, maar doorgaans ook een wettelijke verplichting. Hoewel ieder Europees land zijn eigen wetgeving heeft, zijn volgens BITA, de Britse organisatie van fabrikanten en leveranciers van heftrucks, de principes achter vorkheftruckveiligheid in alle landen min of meer gelijk en berusten ze op grondig uitgevoerde risico-inventarisaties. De voorschriften in Italië zijn gericht op scholing: ‘heftruckchauffeurs dienen alle trainingen te volgen die risico’s verder reduceren.’ In Frankrijk moeten vorkheftruckchauffeurs een theorie en een praktijk opleiding volgen evenals een medische test ondergaan voordat ze een vijfjarig heftruckrijbewijs krijgen.

“Momenteel hanteren we het systeem waarbij chauffeurs strafpunten krijgen bij overtredingen en bij drie strafpunten raakt een chauffeur zijn vergunning kwijt, hij krijgt een waarschuwingsperiode en moet opnieuw examen doen waar hij uiteraard voor moet slagen,”

Ter aanvulling op deze maatregelen wijzen overheden speciale instellingen aan om ervoor te zorgen dat de voorschriften worden nageleefd. In Nederland gebruikt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Arbeidsinspectie om toezicht te houden. Bedrijven kunnen aangekondigde en onaangekondigde inspectiebezoeken verwachten. Desondanks is er de afgelopen tien jaar geen sprake geweest van een vermindering van het aantal ongelukken met vorkheftrucks. Behalve zich aan de voorschriften te houden blijft het een verantwoordelijkheid van het bedrijf zelf om beter te presteren.

Veiligheidsmaatregelen

Er zijn twee partijen verantwoordelijk voor de veiligheid van het gebruik van heftrucks. “In grote lijnen is de werkgever verantwoordelijk voor de veiligheid van de werkomgeving waar de heftrucks ingezet worden en dat dit effectief gemanaged wordt. Ook is hij verantwoordelijk voor de uitvoering en technische staat van de heftrucks die ingezet worden en dat er een systeem is om de heftruck regelmatig te onderhouden en te inspecteren,” zegt Pete Lennon. Hij is hoofd intern transport bij Health & Safety Executive, het Britse toezichtorgaan voor de gezondheid en veiligheid. Het is de verantwoordelijkheid van het management om ervoor te zorgen dat de chauffeur voldoende getraind is, gecontroleerd wordt en dat hij veilig met de heftruck omgaat.

“Helaas is de overgrote meerderheid van ongelukken met vorkheftrucks te wijten aan ongetrainde chauffeurs of chauffeurs zonder vergunning,” zegt Ian Whyte, trainer bij RoSPA, de Britse vereniging ter voorkoming van ongelukken. Het trainen van chauffeurs kan bij een erkend opleidingsinstituut plaatsvinden of in het bedrijf zelf door een gecertifi ceerd instructeur zodat de training speciaal is afgestemd op de werkomgeving en het soort heftruck waarmee de chauffeur zal werken. Pas als de chauffeur voor een theorie- en praktijkexamen is geslaagd, krijgt hij een rijbewijs. Maar chauffeurs kunnen laks worden, wat leidt tot hogere ongevalcijfers. Toezicht houden en het organiseren van opfriscursussen zijn van essentieel belang om de vaardigheden en kennis op peil te houden.

“Het is een kwestie van controleren wat de chauffeurs doen door continu goed toezicht te houden,” zegt Whyte. “Als ze onveilig rijden, dient hun rijbewijs in beslag genomen te worden.” Het gevaar dat voetgangers en vorkheftrucks zich in elkaars nabijheid bevinden geeft extra valkuilen. Natuurlijk kan je regels opstellen zodat je heftruck en mens van elkaar scheidt maar in de praktijk blijkt dat deze regel niet zo gemakkelijk af te dwingen is. Het personeel – ook het administratief personeel – zou getraind moeten worden op de potentiële gevaren van vorkheftrucks en hoe je deze kunt vermijden. In goed georganiseerde bedrijven wordt dit ook ondersteund door een zeer duidelijke bewegwijzering, zodat het onmogelijk is om voetpaden en gevaarlijke kruisingen over het hoofd te zien.

Het management is tevens verantwoordelijk voor het evalueren en monitoren van de staat en inrichting van het werkterrein. Eenvoudige maatregelen zoals het markeren van laadstations en slecht wegdek, het obstakelvrij houden van gebieden waar heftrucks rijden, het introduceren van eenrichtingverkeer, scherpe bochten aanpassen en het plaatsen van aanrij beveiligingen bij de magazijnstellingen, pilaren en kwetsbare plaatsen kunnen de risico’s aanzienlijk verkleinen.

De juiste apparatuur voor het werk

“De enige manier om te bepalen welke heftruck het best geschikt is, is om een gedetailleerd en uitgebreid gebruiksonderzoek uit te voeren,” zegt Paul Fox van de Britse Cat® Lift Trucks dealer Impact Handling. “Kijk goed naar de aard en soort producten die verplaatst moeten worden en de grootte ervan: pallets, kooien, stellages of losse producten. We evalueren de omgevingen waar de heftruck gebruikt wordt en natuurlijk ook de transportroute: binnen of buiten, de magazijnstellingen en de afzethoogte, enzovoort.”
Als de truck aangeschaft is, adviseert Fox om de chauffeurs een opfriscursus te laten volgen - zelfs wanneer er een ouder type heftruck door hetzelfde type vervangen wordt - zodat hun vaardigheden op peil gehouden worden en ze kennis kunnen maken met de nieuwe trucks. Heftrucks worden afgeleverd met een instructieboek waarin alle details over restcapaciteiten en de hefhoogte vermeld worden. In de praktijk wordt deze capaciteit bepaald door een combinatie van factoren waaronder de helling, de conditie van het grondoppervlak – met name op bouwterreinen – het gebruik van voorzetapparatuur en de soort last. Volgens de Health & Safety Executive kan de meest veilige heflast worden vastgesteld tijdens een algemene risico-inventarisatie – met de kanttekening dat ongebruikelijke lasten in de praktijk vaker voorkomen dan gedacht wordt.

De vorkheftruckchauffeur moet zijn vaardigheden gebruiken om de lasten zo veilig mogelijk te vervoeren,” zegt Lennon. “Op de werkvloer is de chauffeur verantwoordelijk. Het werken met een vorkheftruck behelst meer dan alleen instappen, de motor starten, wegrijden en goederen verplaatsen. Zo moet de chauffeur continu een beroep doen op zijn kennis en ervaring om het gewicht en het zwaartepunt van de lasten te bepalen en te beslissen hoe hij deze veilig kan vervoeren, gegeven het hefvermogen van de heftruck en de werkomgeving. “Voordat hij met de heftruck gaat werken, moet de chauffeur zich ervan verzekeren dat het voertuig goed onderhouden is en dient hij de controlestappen uit te voeren om te zien of alles in orde is en goed werkt.”

Een goede preventieve onderhoudscontrole, zoals die wordt aanbevolen door de fabrikant, draagt ertoe bij dat het voertuig in goede conditie blijft en optimaal functioneert. Dit onderhoudsschema dient te worden aangevuld met wekelijkse onderhoudscontroles om problemen te signaleren en op te lossen voordat ze een risico vormen. In Groot- Brittannië is men wettelijk verplicht om heftrucks één keer per jaar grondig te laten controleren. Deze ‘Thorough Examination’ (TE) kan met een APK worden vergeleken en wordt door een onafhankelijke expert uitgevoerd, die een gedetailleerd rapport opstelt. “In Frankrijk moeten vorkheftrucks om de zes maanden door gekwalifi ceerde monteurs worden gecontroleerd. Daarbij worden statische en dynamische tests uitgevoerd en wordt ook de veiligheid van onderdelen gecontroleerd,” aldus Nicolas Perez van Aprolis in Frankrijk. Als zich een ongeluk voordoet, is dit controlerapport één van de eerste documenten die een inspecteur zal bekijken.

“De vorkheftruckchauffeur moet zijn vaardigheden gebruiken om de lasten zo veilig mogelijk te vervoeren.”

Op de markt in Londen vormt constante toezicht op naleving van de voorschriften de basis voor het verbeteren van de veiligheid. “We hebben gekozen voor een gezamenlijke aanpak op de markt,” zegt de woordvoerder. “We willen dat mensen de gezondheid en veiligheid erkennen en respecteren en de maatregelen niet als onnodig streng zien. Het is onze taak om ervoor te zorgen dat ze in een veilige omgeving kunnen werken; het beschermt de bedrijfsactiviteiten en het beschermt de bezoekers van de markt.”
In een veilige werkomgeving worden de veiligheidsprocedures constant gecontroleerd, geëvalueerd en up-to-date gehouden. Door ze deel uit te laten maken van de standaard operationele procedures kunnen oude gewoontes afgeleerd worden en kan de weerstand tegen veranderingen weggenomen worden.