Een lang bestaande wereldorde werd op zijn kop gezet. Banken over de gehele wereld stevenden af op faillissementen en sleurden de wereld mee in een recessie, die zelfs de onstuimig groeiende Chinese economie tot staan bracht. Na jaren van gemakzuchtig krediet verstrekken, moesten de banken van de ondergang worden gered door regeringen en bestaan vandaag vaak nog als semi overheidsinstellingen. Grote namen als het machtige Lehmann Brothers en de IJslandse banken redden het echter gewoon niet. Slechts enkele banken, die op conservatieve wijze krediet verstrekten, sloegen zich door de crisis heen en bleven onafhankelijk: zoals James Bond zou zeggen; ‘shaken not stirred’.

Twee en een half jaar later, terwijl de Europese economieën langzaam weer opkrabbelen, is het bancaire systeem behoorlijk geherstructureerd. Veel regeringen stimuleren kredietverstrekking aan het midden- en kleinbedrijf(MKB) en de bedrijven zijn bezig geweest met het aflossen van schulden en het oppotten van winsten. Nu het economische tij keert en bedrijven weer beginnen te investeren, blijkt dat het moeilijk is om leningen af te sluiten en bedrijven klagen over onmogelijke eisen en de hoge kosten van het lenen.

“Na jaren van gemakzuchtig krediet verstrekken, moesten de banken van de ondergang worden gered door regeringen en bestaan vandaag vaak nog als semi overheidsinstellingen.”

“Er is genoeg bewijs voor het feit dat we in een negatieve spiraal zitten, “zegt Nick Badman, voorzitter van het Peter Cullum centrum voor ondernemerschap aan de Cass Business School, “en kleine bedrijven komen bij elkaar en discussiëren over hoe verschrikkelijk het is dat de banken nu nauwelijks krediet verlenen. Ik denk zelf dat sommige bedrijven het niet eens meer proberen, terwijl ze misschien wel een kans maken als ze een lening aanvragen.” Hebben de banken wel fondsen beschikbaar en zijn zij eigenlijk wel bereid om in zaken te investeren?

Ulrich Schürenkrämer, mededirecteur middelgrote bedrijven Duitse markt bij de Deutsche Bank, bevestigt dat er voor €16 miljoen EURO aan gereserveerde leningen voor de Mittelstand – het MKB – niet worden gebruikt. “Dat betekent dat we gereed zijn voor zaken, €16 miljoen hebben klaarliggen en genoeg hebben om de economische opleving te financieren.”

Andy Grisdale, Hoofd strategie bij HSBC Commercial Banking UK, verklaart: “Wij waren gereed om zaken te doen de afgelopen twee jaar en het bewijs is de groei van 4,2% in de laatste 12 maanden van onze balans. Momenteel zien wij ook een toegenomen vraag.”

De HSBC behield natuurlijk haar liquiditeit en kapitaal gedurende de crisis en had geen steun van de Britse regering nodig. Maar bij NatWest RBS, dat gedeeltelijk genationaliseerd moest worden, zijn ze ook niet behouden bij het verstrekken van kredieten. “Wij hebben circa £30 miljard (€34 miljard) uitgeleend in de laatste 12 maanden, “vertelt Ibbetson. Dat is ruim £100 miljoen (€113 miljoen) per dag aan het MKB. Dus wij zijn volop bezig, maar de vraag is nog steeds lager dan wij graag zouden willen zien.”

Dus als er wel middelen zijn, waarom lijkt het dan zo moeilijk om eraan te komen? Is het uitleenbeleid dan gewijzigd?

“Ons beleid ten aanzien van kredieten is nauwelijks gewijzigd in de laatste twee jaar,” zegt Grisdale van HSBC. “Maar hanteren wij dan de regels strikter? Absoluut. Er zijn veel labiele bedrijven en het beoordelen ervan is niet eenvoudig. Als we dat in de context van opbrengsten of risico plaatsen, en dan de marges bekijken die we kunnen behalen, dan kunnen wij het ons niet veroorloven dat meer dan één of twee bedrijven per honderd het niet halen. Dat is een totaal andere situatie als bij een vermogenspositie waarbij je je kan veroorloven dat 20% op een mislukking uitdraait. Dus ofschoon wij graag kredieten verstrekken, moeten bedrijven bewijzen dat zij een schuld kunnen aflossen. Het gaat
niet alleen om zekerheid; het gaat om het vermogen om af te lossen.
De banken staan ook onder druk om te reorganiseren en moeten aantonen dat zij geschikt zijn om te bankieren middels het voldoen aan de zogenaamde stress tests van de ‘Committee of European Banking Supervisors’. “In een bepaald opzicht bevinden de banken zich in een schizofrene situatie,” zegt Badman. Aan de ene kant moeten zij hun balans herstellen en moeten zij dus voorzichtig zijn met uitlenen na deze periode van excessieve kredieten. En aan de andere kant voelen zij de hete adem in hun nek van de politici die willen zij meer financieren; vooral het MKB. Er bestaat dus een spanningsveld tussen deze twee uitersten.”

“Dus ofschoon wij graag kredieten verstrekken, moeten bedrijven bewijzen dat zij een schuld kunnen aflossen. Het gaat niet alleen om zekerheid; het gaat om het vermogen om af te lossen. ”

De kosten van een lening is een tweede kwestie, vooral gezien het feit dat het rentepercentage extreem laag staat: de archieven van de Bank of England laten zien dat tot de crisis in 2008 de rentepercentages slechts één maal rond de 2% schommelden in de laatste 107 jaar en op het ogenblik staan ze op slechts een half percent in de UK. Vanuit het gezichtspunt van de bank worden de risicopercentages gekoppeld aan een risico en dit is grondig geanalyseerd: des te groter het risico, des te hoger het rentepercentage.

“Wij hebben een gezamenlijk instrument,” legt Schürenkrämer van de Deutsche Bank uit. “Het begint met het toetsen van een bedrijf op een aantal harde en zachte factoren en er vervolgens een score op los te laten. Wij moeten er zeker van zijn dat een bedrijf in staat zal zijn om de geleverde financiering terug te betalen en dit is betreft van een unieke, individuele analyse.

Op basis van deze analyse kunnen wij het financieringsbedrag bepalen en de voorwaarden welke wij aan de deal koppelen. Wij proberen dit zo transparant mogelijk te doen. Wij geven onze klanten een score kaart zodat zij zelf kunnen zien welk rentepercentage hoort bij welke kredietscore.
Concluderend kunnen wij zeggen dat er middelen beschikbaar zijn bij de bank. Maar de risicobeoordeling is uiterst nauwgezet en leningen worden alleen verstrekt bij goede zakelijke vooruitzichten en een balans die verraad dat er aan de financiële verplichtingen voldaan zal worden. Het is onwaarschijnlijk dat banken het kredietbeleid zullen versoepelen in de komende tijd.

“Maar de risicobeoordeling is uiterst nauwgezet en leningen worden alleen verstrekt bij goede zakelijke vooruitzichten en een balans die verraad dat er aan de financiële verplichtingen voldaan zal worden.”

“Er is veel onzekerheid in de wereld op dit ogenblik vooral door de gebeurtenissen in Japan en de Arabische wereld. Als je naar de BBC of CNBC kijkt zie je aan de ene kant veel problemen,” concludeert Schürenkrämer. “Maar aan de andere kant zijn er ook veel mogelijkheden. De belangrijkste vraag is of bedrijven zich kunnen aanpassen aan de nieuwe situatie en of zij in staat zijn daar voordeel uit te halen.
Vanuit ons perspectief, als het verhaal van een bedrijf helemaal klopt en goede rendementen laat zien, dan is financiering geen probleem.”

Tips om succesvol een financiering te krijgen
Vooral voor kleine bedrijven kan het aanvragen van een krediet een behoorlijke uitdaging vormen. “Jezelf goed voorbereiden is cruciaal,” zegt Brian Capon van de British Bankers Association. “Het laat zien dat je bovenop de business zit en alles onder controle hebt. Het bank wil horen dat je dat bent. Het is geen garantie voor een krediet, maar het geeft je wel de beste mogelijkheid.”

1. Business case - een goed voorbereid ondernemingsverhaal ondersteunt met marktonderzoek en bewijs dat alle kosten en overwegingen zijn meegenomen
2. Terugbetaling - bewijs dat er voldoende inkomen is om te lening terug te betalen en aan andere financiële verplichtingen kan worden voldaan. En een plan B voor als de inkomsten tegenvallen.
3. Risico beoordeling - elementen die overwogen worden zijn: type en grootte van de onderneming, directe concurrentie, bedrijfsverleden, krediethistorie, ratio’s zoals de mate waarin de onderneming goed is uitgerust en omzetsnelheid.
4. Zekerheid - bereidheid om zekerheid te bieden toont toewijding aan het succes van de onderneming.